W Polsce głównym aktem prawym, który reguluje politykę energetyczną kraju jest ustawa z dnia 10 kwietnia 1997 roku – Prawo energetyczne (Dz.U.06.89.625). Zgodnie z jej zapisami celem ustawy jest tworzenie warunków do zrównoważonego rozwoju kraju, zapewnienia bezpieczeństwa energetycznego, oszczędnego i racjonalnego użytkowania paliw i energii, rozwoju konkurencji, przeciwdziałania negatywnym skutkom naturalnych monopoli, uwzględniania wymogów ochrony środowiska, zobowiązań wynikających z umów międzynarodowych oraz równoważenia interesów przedsiębiorstw energetycznych i odbiorców paliw i energii.

Wspieranie rozwoju energii pozyskiwanej z odnawialnych źródeł, w tym energii z biomasy, spełnia podstawowe założenia krajowej polityki energetycznej. Bezpieczeństwo energetyczne państwa może być zapewnione przez dywersyfikację źródeł pochodzenia energii. Jednocześnie nie jest możliwe stworzenie stabilnego rynku energetycznego w oparciu o jednorodne źródła energii. Zatem wytwarzanie energii ze zróżnicowanych źródeł może skutecznie ograniczyć ilość importowanych kopalin, tym samym zwiększając bezpieczeństwo energetyczne kraju. Ponadto, produkcja energii z biomasy bezpośrednio przyczynia się do zmniejszenia zanieczyszczenia środowiska naturalnego, ponieważ w procesie jej wytwarzania uwalnia się o wiele mniej szkodliwych dla środowiska gazów i pyłów, niż w przypadku tradycyjnej produkcji energii.

Unia europejska jasno wyznacza cele, które stoją zarówno przed całą Wspólnotą jak i poszczególnymi państwami członkowskimi. Zasadniczymi, są: ograniczenie emisji gazów cieplarnianych przynajmniej o 20%, przy jednoczesnym zmniejszeniu zużycia energii elektrycznej o 20% oraz wzroście do 20% udziału odnawialnych źródeł w ogólnym zużyciu energii. Cele te są trudne, ale realne do zrealizowania. Jednocześnie, wyznaczenie przez Unię Europejską takiego kierunku rozwoju sektora energetycznego dało impuls do wzmocnienia krajowych działań zmierzających do zwiększenia produkcji tzw. „czystej energii”.

W Polsce największy potencjał, jeżeli chodzi o wykorzystanie źródeł odnawialnej energii, leży w biomasie. Zgodnie z definicją zawartą w Dyrektywie 2001/77/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 27 września 2001 roku w sprawie wspierania produkcji a rynku wewnętrznym energii elektrycznej wytwarzanej ze źródeł odnawialnych (Dz.U.UE.L.01.283.33) biomasa oznacza podatne na rozkład biologiczny frakcje produktów, odpady i pozostałości z przemysłu rolniczego (łącznie z substancjami roślinnymi i zwierzęcymi), leśnictwa i związanych z nimi gałęzi gospodarki, jak również podatne na rozkład biologiczny frakcje odpadów przemysłowych i miejskich. 

Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 12 września 2008 roku w sprawie sposobu monitorowania wielkości emisji substancji objętych wspólnotowym systemem handlu uprawnieniami do emisji, (Dz.U.08.183.1142) wskazuje materiały, które uznawane są za biomasę naturalną. Są to m.in. rośliny i części roślin (słoma, siano i trawa, liście, drewno), odpady przemysłowe drewna, pozostałości z leśnictwa, mączka zwierzęca, rybna i spożywcza, tłuszcze, oleje, frakcja biomasy z ładunku zbieranego z powierzchni zbiorników wodnych w ramach ich utrzymywania, frakcja biomasy z pozostałości mieszanych pochodzących z produkcji żywności i napojów, frakcja biomasy z odpadów komunalnych i przemysłowych oraz paliwa, których wszystkie składniki i produkty pośrednie zostały wyprodukowane z biomasy między innymi: bioetanol, biodiesel, biogaz. Jak widać, większość produktów, z których można produkować energię elektryczną stanowią odpady. Ich wykorzystanie jest korzystne przede wszystkim dla środowiska naturalnego, ale jednocześnie  może okazać się opłacalne dla indywidualnych przedsiębiorców, którzy zamierzają zajmować się produkcją energii z biomasy.

Zgodnie z raportem z dnia 21 kwietnia 2008 roku zawierającym analizę realizacji celów ilościowych i osiągniętych wyników w zakresie wytwarzania energii elektrycznej w odnawialnych źródłach energii (raport taki publikuje raz na dwa lata, Minister właściwy do spraw gospodarki, na podstawie sprawozdania Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki) w źródłach wykorzystujących biomasę w 2006 roku wytworzono 1.818 GWh energii elektrycznej. Tym samym nastąpił czterokrotny wzrost produkcji energii z tego źródła w porównaniu do 2002 roku. Jednocześnie przewiduję się, iż w najbliższych latach te parametry będą nadal piąć się w górę. Do powyższego wzrostu niewątpliwie przyczynia się system, wspierający produkcję energii z odnawialnych źródeł energii. W 2005 roku do polskiego porządku prawnego został wprowadzony zapis, zgodnie z którym przedsiębiorstwa, które zajmują się sprzedażą energii elektrycznej odbiorcom końcowym są zobowiązane do uzyskania i przedstawienia do umorzenia Prezesowi Urzędu Regulacji Energetyki świadectwa pochodzenia energii elektrycznej wytworzonej w odnawialnych źródłach energii. Tym samym system ten niejako wymusza na przedsiębiorstwach energetycznych zakup energii wytworzonej w odnawialnych źródłach energii.

Rzecz jasna biomasa nie zastąpi w całości złóż kopalnianych, jednakże każdy rodzaj wsparcia inwestycji w energię pochodzącą ze źródeł odnawialnych, może przynajmniej częściowo zwiększyć bezpieczeństwo energetyczne Polski. Należy zaznaczyć, iż tego rodzaju źródła energii odnawiają się w naturalnych procesach, tym samym w przeciwieństwie do złóż kopalnianych, stanowią niemal nieskończone zasoby. A zatem, należy w pełni wykorzystać istniejące systemy wsparcia (zarówno krajowego, jak i europejskiego), aby w pełni wykorzystać energetyczny potencjał drzemiący w biomasie. W procesie inwestycyjnym dotyczącym pozyskiwania energii z biomasy nie można zapomnieć, o szczególnej specyfice tego rodzaju inwestycji, która determinuje również prawny, niestety skomplikowany, aspekt jej realizacji.

Przede wszystkim należy zwrócić uwagę na istniejące w danej gminie studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego oraz - jeżeli istnieje - na miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego, albowiem dwa powyższe akty w najpełniejszym stopniu winny obrazować politykę przestrzenną gminy w zakresie nowych inwestycji. Na ich podstawie ustala się przeznaczenie terenu, rozmieszczenie inwestycji celu publicznego oraz określa się sposoby zagospodarowania i warunki zabudowy terenu. W przypadku braku miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego określenie sposobów zagospodarowania danego terenu następuje w drodze decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania przestrzennego, przy czym lokalizację inwestycji celu publicznego ustala się w drodze decyzji o ustalaniu lokalizacji inwestycji celu publicznego, natomiast sposób zagospodarowania terenu i warunki zabudowy dla innych inwestycji ustala się w drodze decyzji o warunkach zabudowy. Przy wyborze terenu pod realizacje inwestycji biomasowej należy zwrócić uwagę na odległość od siedzib ludzkich oraz możliwości oddziaływania inwestycji na środowisko.

Zgodnie z przepisami ustawy z dnia 7 lipca 1994 roku – Prawo budowlane (Dz.U.06.156.1118), roboty budowlane (poza przypadkami wyliczonymi enumeratywnie w ustawie) można rozpocząć jedynie na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę. Pozwolenie na budowę może być wydane po uprzednim przeprowadzeniu oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko albo oceny oddziaływania przedsięwzięcia na obszar Natura 2000, jeżeli jest ona wymagana przepisami ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko oraz po uzyskaniu przez inwestora, wymaganych przepisami szczególnymi, pozwoleń, uzgodnień lub opinii innych organów. Uzyskanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach jest wymagane dla planowanych przedsięwzięć mogących zawsze znacząco oddziaływać na środowisko lub dla przedsięwzięć mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko (art. 72 ust. 2 ustawy z dnia 3 października 2008 roku o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko, Dz.U.08.199.1227). Jednym z elementów postępowania w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach jest sporządzenie raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko.

Po uzyskaniu wszelkich decyzji, uzgodnień, ocen i opinii, inwestor winien złożyć wniosek o wydanie decyzji o pozwoleniu na budowę elektrowni na biomasę. Wniosek o pozwolenie na budowę składa się wraz z decyzją o warunkach zabudowy i zagospodarowaniu terenu, oświadczeniem o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością, na której ma zostać zrealizowana inwestycja, wyrysami i wypisami z ewidencji gruntów,  projektem budowlanym wraz z wymaganymi opiniami, uzgodnieniami i pozwoleniami (decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację inwestycji) i innymi dokumentami wymaganymi przepisami szczególnymi. Po uzyskaniu pozwolenia na budowę, a po uprzednim zgłoszeniu robót budowlanych i zawiadomieniu odpowiednich organów o terminie rozpoczęcia robót można przystąpić do realizacji przedsięwzięcia w postaci elektrowni na biomasę.

Najbliższe lata będą w Polsce z pewnością okresem dynamicznego rozwoju energetycznego sektora ‘biomasowego’. Już teraz warto rozpocząć dyskusję nad tym w jaki sposób zmodernizować prawne środowisko inwestowania w taką energię.